Phụ âm tiếng Trung: b, p, m, f, d, t, n, l

Bài này giới thiệu tám thanh mẫu pinyin của tiếng Trung phổ thông: b, p, m, f, d, t, n và l. Thanh mẫu là phụ âm mở đầu âm tiết. Một âm tiết tiếng Trung còn có vận mẫu và thanh điệu; một số âm tiết không có phụ âm đầu. Chữ cái quen thuộc chỉ là điểm khởi đầu, không bảo đảm âm của chúng giống tiếng Việt hay tiếng Anh.

Hai cặp đối lập quan trọng ở đây là b với p và d với t. Chúng khác nhau về bật hơi, tức luồng hơi đi ra khi mở chỗ chặn. Trong tiếng Trung, b và d thường là âm vô thanh không bật hơi; p và t là âm bật hơi. Đừng biến điều này thành quy tắc hữu thanh và vô thanh của tiếng Anh hoặc chỉ mô tả d là âm d tiếng Anh được làm nhẹ đi.

Bắt đầu với môi: b, p, m và f

B: khép hai môi trong chốc lát rồi mở ra với tương đối ít hơi bật ra. P: dùng cách khép môi tương tự nhưng luồng hơi bật ra mạnh hơn lúc mở. Hãy so sánh bản ghi tiếng Trung có nhãn rõ ràng thay vì tên chữ cái tiếng Việt hoặc tiếng Anh. Đặt bàn tay cách miệng một khoảng nhỏ có thể giúp nhận ra luồng hơi, nhưng không xác nhận phát âm đã đúng.

M: khép môi và để âm hữu thanh cộng hưởng qua mũi. Không cần ép môi đến đau hoặc đặt ra độ dài cố định. F: đưa nhẹ răng trên gần môi dưới, để luồng hơi đi qua tạo ma sát. Âm quen thuộc trong ngôn ngữ khác có thể gợi ý, nhưng hãy nghe cả âm tiết tiếng Trung cùng thanh điệu.

So sánh d, t, n và l

D và t: tạo chỗ chặn ngắn bằng phần trước của lưỡi gần răng trên hoặc lợi rồi mở ra. D có tương đối ít hơi bật ra; t có luồng hơi mạnh hơn. Hãy kiểm tra vị trí lưỡi và độ bật hơi riêng, không cố thổi quá mạnh.

N: lưỡi chặn đường hơi qua miệng gần răng trên hoặc lợi, trong khi hơi đi qua mũi. L: đầu lưỡi chạm vùng lợi trên và hơi có thể đi qua hai bên. Đừng mặc định chúng phải có độ dài cụ thể của tiếng Anh hoặc người học nào cũng thấy dễ. So sánh chúng trong các âm tiết đầy đủ có nhãn rõ ràng.

Đọc bảng như hướng dẫn cách ghép chữ pinyin

Bảng gốc dưới đây ghép tám thanh mẫu với một số vận mẫu cơ bản. Bảng bỏ dấu thanh, vì vậy các ô chỉ thể hiện cách ghép chữ, không phải hướng dẫn phát âm đầy đủ hay định nghĩa từ. Ô trống không có nghĩa là bạn nên tự tạo thêm âm tiết. Đây là bảng nhỏ phục vụ bài học, không phải danh mục đầy đủ mọi âm tiết tiếng Trung.

Nghe và so sánh theo ba bước

1. Chọn một âm tiết có nhãn rõ ràng trong nguồn ghi âm đáng tin cậy. Kiểm tra cả vận mẫu và thanh điệu, không chỉ thanh mẫu.
2. Thử phát âm ngắn một lần rồi so sánh đặc điểm liên quan: vị trí môi hoặc lưỡi, đường hơi qua mũi hay miệng, hoặc độ bật hơi. Bản ghi riêng tư có thể giúp so sánh các lần thử; chữ viết đơn thuần không đánh giá được âm thanh.
3. Quay lại từ hoặc cụm từ chứa âm tiết đó và thanh điệu của nó. Nếu vẫn chưa phân biệt rõ, hãy hỏi giáo viên hoặc người nói thành thạo xem phần nào cần điều chỉnh.

Để có mẫu nghe, xem giải thích các nhóm thanh mẫu của Đại học Bách khoa Hồng Kông, bằng tiếng Anh và Pitch Perfect Pinyin của Đại học Texas, bài 2, bằng tiếng Anh. Đây là tài liệu tham khảo bên ngoài. Dùng quy trình ba bước để tự luyện và nhờ giáo viên góp ý; quy trình không tạo điểm đánh giá phát âm.

Học tiếp với bài nguyên âm cơ bản, bằng tiếng Anh hoặc trang tổng quan khóa Sensible Pinyin, bằng tiếng Anh. Những bài cũ được liên kết có thể cần kiểm tra nội dung hoặc phương tiện riêng. Hoàn thành bài tập này không chứng minh đã thành thạo tiếng Trung.

Hiệu chỉnh nội dung ngày 14 tháng 11 năm 2026; giữ nguyên ngày xuất bản ban đầu. Giữ nguyên tám nhóm âm và bảng âm tiết gốc; quy trình luyện tập là hướng dẫn biên tập.